Projekt ustawy

Art. 1. Przedmiot ustawy
1. Ustawa określa zasady ustalania, poboru i przeznaczenia opłaty wyrównawczej od globalnych podmiotów działających na rynku polskim, zwanej dalej „opłatą wyrównawczą”.
2. Celem ustawy jest:
1. zapewnienie sprawiedliwego udziału największych globalnych grup kapitałowych w finansowaniu zadań publicznych Rzeczypospolitej Polskiej;
2. przeciwdziałanie nierównowadze konkurencyjnej między globalnymi grupami kapitałowymi a przedsiębiorstwami krajowymi;
3. ograniczenie skutków przenoszenia dochodów poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4. wzmocnienie bezpieczeństwa gospodarczego państwa;
5. wsparcie rozwoju przedsiębiorstw krajowych, w szczególności przedsiębiorstw o potencjale ekspansji międzynarodowej.
3. Opłata wyrównawcza nie ma charakteru sankcyjnego. Stanowi daninę publiczną służącą wyrównaniu obciążeń fiskalnych podmiotów korzystających z rynku polskiego w skali globalnej.

Art. 2. Definicje ustawowe
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1. „globalnej grupie kapitałowej” – rozumie się przez to grupę podmiotów powiązanych kapitałowo, organizacyjnie, osobowo lub faktycznie, sporządzającą lub zobowiązaną do sporządzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego albo działającą pod wspólną kontrolą bez względu na miejsce siedziby podmiotu dominującego;
2. „podmiocie dominującym” – rozumie się przez to podmiot sprawujący bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad innymi podmiotami należącymi do globalnej grupy kapitałowej;
3. „podmiocie zobowiązanym” – rozumie się przez to podatnika, przedsiębiorcę, jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej albo podmiot zagraniczny, który osiąga przychody z rynku polskiego i należy do globalnej grupy kapitałowej spełniającej warunek określony w art. 3 ust. 1;
4. „skonsolidowanym obrocie globalnym” – rozumie się przez to łączną wartość przychodów globalnej grupy kapitałowej ze sprzedaży towarów, produktów, usług, praw, licencji, reklam, usług cyfrowych, pośrednictwa, prowizji oraz innych świadczeń, wykazaną w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym lub równoważnym dokumencie za poprzedni rok obrotowy;
5. „przychodzie z rynku polskiego” – rozumie się przez to przychód osiągnięty z tytułu dostawy towarów, świadczenia usług, udostępniania praw, sprzedaży cyfrowej, reklamy, pośrednictwa, prowizji lub innych świadczeń, jeżeli rzeczywistym odbiorcą, użytkownikiem, konsumentem, reklamodawcą, kontrahentem albo miejscem wykorzystania świadczenia jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
6. „eksporcie” – rozumie się przez to sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ich odbiorca końcowy znajduje się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
7. „CIT zapłaconym w Polsce” – rozumie się przez to podatek dochodowy od osób prawnych faktycznie zapłacony w Rzeczypospolitej Polskiej przez podmiot zobowiązany lub podmioty należące do tej samej globalnej grupy kapitałowej w zakresie działalności objętej opłatą wyrównawczą;
8. „sprzedaży cyfrowej” – rozumie się przez to sprzedaż towarów, usług, treści cyfrowych, reklam, usług pośrednictwa, usług platformowych, usług subskrypcyjnych lub innych świadczeń realizowanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej;
9. „platformie cyfrowej” – rozumie się przez to system teleinformatyczny, serwis internetowy, aplikację, marketplace, wyszukiwarkę, portal społecznościowy, platformę reklamową, platformę sprzedażową lub inny system pośredniczący w transakcjach, reklamie, sprzedaży lub udostępnianiu usług użytkownikom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 3. Zakres podmiotowy opłaty
1. Opłacie wyrównawczej podlega podmiot zobowiązany, jeżeli globalna grupa kapitałowa, do której należy, osiągnęła w poprzednim roku obrotowym skonsolidowany obrót globalny przekraczający równowartość 1 000 000 000 euro.
2. Równowartość kwoty, o której mowa w ust. 1, przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedniego roku obrotowego.
3. Opłacie podlegają zarówno podmioty mające siedzibę, zarząd lub miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i podmioty zagraniczne osiągające przychody z rynku polskiego.
4. Opłata wyrównawcza jest należna niezależnie od miejsca wystawienia faktury, miejsca zawarcia umowy, miejsca siedziby sprzedawcy, miejsca siedziby platformy cyfrowej lub miejsca lokalizacji serwera, jeżeli przychód został osiągnięty z rynku polskiego.
5. Ustawa nie narusza obowiązków podatkowych wynikających z odrębnych ustaw, z zastrzeżeniem art. 15.

Art. 4. Podstawa opłaty
1. Podstawą opłaty wyrównawczej jest suma przychodów z rynku polskiego osiągniętych przez podmiot zobowiązany w roku podatkowym.
2. Do podstawy opłaty zalicza się w szczególności przychody z tytułu:
1. sprzedaży towarów odbiorcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2. świadczenia usług odbiorcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3. sprzedaży cyfrowej skierowanej do użytkowników znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4. reklamy kierowanej do odbiorców, użytkowników lub konsumentów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5. prowizji, opłat, marż lub wynagrodzeń od transakcji dokonywanych przez użytkowników, konsumentów lub przedsiębiorców znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
6. udostępniania licencji, znaków towarowych, praw własności intelektualnej, know-how lub innych wartości niematerialnych wykorzystywanych na rynku polskim;
7. usług finansowych, ubezpieczeniowych, logistycznych, marketingowych, doradczych, informatycznych lub pośrednictwa, jeżeli ich rzeczywisty odbiorca znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
8. sprzedaży realizowanej za pośrednictwem podmiotów powiązanych, przedstawicieli, agentów, dystrybutorów, platform cyfrowych lub innych pośredników, jeżeli rzeczywistym rynkiem zbytu jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Do podstawy opłaty nie zalicza się przychodów z eksportu.
4. Podmiot zobowiązany jest obowiązany prowadzić ewidencję umożliwiającą ustalenie przychodów z rynku polskiego oraz przychodów z eksportu.
5. W przypadku braku możliwości jednoznacznego ustalenia przychodu z rynku polskiego na podstawie dokumentacji podmiotu zobowiązanego, organ podatkowy ustala ten przychód z uwzględnieniem danych o miejscu odbiorcy, miejscu dostawy, miejscu korzystania z usługi, adresie płatnika, adresie IP, miejscu emisji reklamy, miejscu rejestracji użytkownika, danych logistycznych, danych płatniczych lub innych obiektywnych przesłanek wskazujących na związek przychodu z rynkiem polskim.

Art. 5. Stawka opłaty
1. Stawka opłaty wyrównawczej wynosi 4% podstawy opłaty, o której mowa w art. 4.
2. Opłatę oblicza się za rok podatkowy.
3. Podmiot zobowiązany wpłaca kwartalne zaliczki na opłatę wyrównawczą w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.
4. Rozliczenia rocznego opłaty dokonuje się w terminie do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego.

Art. 6. Pomniejszenie opłaty o CIT zapłacony w Polsce
1. Kwotę opłaty wyrównawczej podlegającą zapłacie pomniejsza się o CIT zapłacony w Polsce za ten sam rok podatkowy, w części przypadającej na działalność objętą opłatą wyrównawczą.
2. Jeżeli CIT zapłacony w Polsce jest równy albo wyższy od kwoty opłaty obliczonej zgodnie z art. 5, opłata wyrównawcza za dany rok podatkowy nie podlega zapłacie.
3. Jeżeli CIT zapłacony w Polsce jest niższy od kwoty opłaty obliczonej zgodnie z art. 5, podmiot zobowiązany uiszcza różnicę.
4. Pomniejszenie, o którym mowa w ust. 1, nie może obejmować podatku zapłaconego od dochodów niezwiązanych z przychodami z rynku polskiego.
5. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób dokumentowania CIT zapłaconego w Polsce oraz sposób przypisywania tego podatku do działalności objętej opłatą wyrównawczą, mając na względzie potrzebę uniknięcia podwójnego obciążenia oraz zapewnienia szczelności systemu.

Art. 7. Obowiązki deklaracyjne
1. Podmiot zobowiązany składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego roczną deklarację o wysokości opłaty wyrównawczej.
2. Deklaracja zawiera w szczególności:
1. dane identyfikacyjne podmiotu zobowiązanego;
2. dane identyfikacyjne podmiotu dominującego globalnej grupy kapitałowej;
3. wysokość skonsolidowanego obrotu globalnego grupy;
4. wysokość przychodów z rynku polskiego;
5. wysokość przychodów z eksportu wyłączonych z podstawy opłaty;
6. wysokość CIT zapłaconego w Polsce;
7. wysokość należnej opłaty wyrównawczej;
8. opis metody przypisania przychodów do rynku polskiego;
9. informację o podmiotach powiązanych uczestniczących w sprzedaży, pośrednictwie, dystrybucji, fakturowaniu lub świadczeniu usług na rzecz odbiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Do deklaracji podmiot zobowiązany dołącza oświadczenie osoby uprawnionej do reprezentacji podmiotu, że dane zawarte w deklaracji są zgodne ze stanem faktycznym.
4. Deklarację składa się za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Art. 8. Zasada rzeczywistego rynku zbytu
1. Dla ustalenia obowiązku zapłaty opłaty wyrównawczej decydujące znaczenie ma rzeczywisty rynek zbytu, a nie formalne miejsce siedziby sprzedawcy, pośrednika, platformy, wystawcy faktury lub odbiorcy płatności.
2. Przychód uznaje się za przychód z rynku polskiego, jeżeli zachodzi co najmniej jedna z następujących przesłanek:
1. towar jest dostarczany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2. usługa jest świadczona na rzecz odbiorcy znajdującego się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3. użytkownik usługi cyfrowej znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4. reklama jest kierowana do odbiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
5. płatność pochodzi od podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę, zarząd lub miejsce prowadzenia działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
6. transakcja jest realizowana w złotych polskich lub z wykorzystaniem polskiego systemu płatniczego, o ile inne okoliczności wskazują na związek transakcji z rynkiem polskim;
7. towar, usługa, prawo, reklama lub inne świadczenie są gospodarczo związane z wykorzystaniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Sztuczne dzielenie działalności, przenoszenie fakturowania, zmiana pośrednika, zmiana modelu dystrybucji lub zmiana miejsca formalnego zawierania umów, dokonane głównie w celu uniknięcia lub obniżenia opłaty wyrównawczej, nie wywołują skutków dla ustalenia obowiązku zapłaty opłaty.

Art. 9. Przeciwdziałanie unikaniu opłaty
1. Jeżeli podmiot zobowiązany lub globalna grupa kapitałowa dokonuje czynności, których głównym lub jednym z głównych celów jest uniknięcie, obniżenie albo odroczenie zapłaty opłaty wyrównawczej, organ podatkowy określa wysokość opłaty z pominięciem skutków tych czynności.
2. Za czynności, o których mowa w ust. 1, uznaje się w szczególności:
1. sztuczne dzielenie sprzedaży między podmioty powiązane;
2. przeniesienie fakturowania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez zmiany rzeczywistego rynku zbytu;
3. zastąpienie sprzedaży bezpośredniej sprzedażą przez pośrednika powiązanego;
4. wykazywanie przychodów jako przychodów podmiotu zagranicznego, mimo że świadczenie jest kierowane do odbiorców w Polsce;
5. zmianę warunków umownych, która nie ma uzasadnienia ekonomicznego innego niż uniknięcie opłaty;
6. przekwalifikowanie wynagrodzenia na opłaty licencyjne, usługowe, prowizyjne lub inne świadczenia wewnątrzgrupowe w celu obniżenia podstawy opłaty.
3. Do postępowań w sprawach opłaty wyrównawczej stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 10. Fundusz Równych Szans Gospodarczych
1. Tworzy się państwowy fundusz celowy pod nazwą Fundusz Równych Szans Gospodarczych, zwany dalej „Funduszem”.
2. Przychodami Funduszu są wpływy z opłaty wyrównawczej, odsetki od nieterminowych wpłat oraz inne przychody określone w odrębnych przepisach.
3. Środki Funduszu przeznacza się na:
1. wzmacnianie bezpieczeństwa gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej;
2. wsparcie rozwoju przedsiębiorstw krajowych o potencjale ekspansji międzynarodowej;
3. finansowanie programów zwiększających konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw;
4. wsparcie innowacji, automatyzacji, cyfryzacji i ochrony własności intelektualnej przedsiębiorstw krajowych;
5. przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji rynku;
6. wsparcie ekspansji eksportowej przedsiębiorstw krajowych;
7. rozwój szkolnictwa zawodowego i technicznego odpowiadającego potrzebom gospodarki;
8. inwestycje w infrastrukturę strategiczną i odporność państwa;
9. inne zadania służące budowie polskiego kapitału i równych warunków konkurencji, określone w planie finansowym Funduszu.
4. Dysponentem Funduszu jest minister właściwy do spraw gospodarki.
5. Minister właściwy do spraw gospodarki przedstawia Sejmowi, do dnia 30 czerwca każdego roku, sprawozdanie z wykorzystania środków Funduszu za rok poprzedni.
6. Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 5, podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej.

Art. 11. Plan finansowy Funduszu
1. Plan finansowy Funduszu jest sporządzany corocznie i stanowi załącznik do ustawy budżetowej.
2. Plan finansowy Funduszu określa w szczególności:
1. przewidywane przychody Funduszu;
2. przewidywane wydatki Funduszu;
3. programy finansowane ze środków Funduszu;
4. kryteria wyboru projektów;
5. mierniki realizacji celów Funduszu.
3. Wydatki Funduszu powinny być dokonywane w sposób przejrzysty, konkurencyjny i podlegający kontroli publicznej.

Art. 12. Kontrola i dokumentacja
1. Podmiot zobowiązany jest obowiązany przechowywać dokumentację dotyczącą ustalenia opłaty wyrównawczej przez okres 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności opłaty.
2. Dokumentacja obejmuje w szczególności:
1. dane o przychodach z rynku polskiego;
2. dane o przychodach z eksportu;
3. dane o globalnym skonsolidowanym obrocie grupy;
4. dane o CIT zapłaconym w Polsce;
5. umowy z podmiotami powiązanymi;
6. zasady fakturowania, dystrybucji, pośrednictwa i rozliczeń;
7. dane pozwalające na przypisanie przychodów do terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Organ podatkowy może żądać od podmiotu zobowiązanego przedstawienia dokumentacji, o której mowa w ust. 2, w terminie nie krótszym niż 30 dni.
4. W przypadku nieprzedstawienia dokumentacji albo przedstawienia dokumentacji nierzetelnej organ podatkowy może określić podstawę opłaty na podstawie dostępnych danych, w tym danych porównawczych, danych płatniczych, danych celnych, danych logistycznych, danych o użytkownikach, danych z deklaracji podatkowych oraz innych informacji pozostających w dyspozycji administracji publicznej.

Art. 13. Sankcje administracyjne
1. W przypadku niezłożenia deklaracji, złożenia deklaracji nierzetelnej, zatajenia przychodów z rynku polskiego albo bezpodstawnego wykazania przychodów jako eksportu, organ podatkowy może nałożyć na podmiot zobowiązany dodatkową opłatę w wysokości do 30% kwoty zaniżenia opłaty wyrównawczej.
2. Dodatkowej opłaty nie nakłada się, jeżeli zaniżenie nastąpiło wskutek oczywistej omyłki lub podmiot zobowiązany złożył skuteczną korektę deklaracji przed wszczęciem kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego.
3. Nałożenie dodatkowej opłaty nie wyłącza odpowiedzialności przewidzianej w odrębnych przepisach.

Art. 14. Przepisy wykonawcze
Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia:
1. wzór deklaracji o wysokości opłaty wyrównawczej;
2. szczegółowy zakres danych wykazywanych w deklaracji;
3. sposób dokumentowania przychodów z rynku polskiego;
4. sposób dokumentowania przychodów z eksportu;
5. sposób przypisywania CIT zapłaconego w Polsce do działalności objętej opłatą;
6. zasady przeliczania walut obcych na złote;
7. sposób składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Minister, wydając rozporządzenie, uwzględni potrzebę zapewnienia prostoty rozliczeń, szczelności systemu, przejrzystości danych oraz niedyskryminacyjnego stosowania opłaty wobec podmiotów krajowych i zagranicznych.

Art. 15. Zmiany w przepisach
W ustawie z dnia 6 lipca 2016 r. o podatku od sprzedaży detalicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 148, z późn. zm.) w art. 7 w pkt 5 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 6 w brzmieniu:
„6) dokonywana przez podmiot zobowiązany w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy z dnia … o opłacie wyrównawczej od globalnych podmiotów działających na rynku polskim oraz o Funduszu Równych Szans Gospodarczych (Dz. U. poz. …), podlegający opłacie wyrównawczej na podstawie art. 3 tej ustawy.”

Art. 16. Przepisy przejściowe
1. Pierwszym rokiem podatkowym, za który nalicza się opłatę wyrównawczą, jest rok następujący po roku wejścia w życie ustawy.
2. Podmioty zobowiązane są obowiązane, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, dostosować systemy księgowe i ewidencyjne do wymogów ustawy.
3. W pierwszym roku obowiązywania ustawy zaliczki kwartalne, o których mowa w art. 5 ust. 3, wpłaca się począwszy od drugiego kwartału roku podatkowego.

Art. 17. Ewaluacja ustawy
1. Rada Ministrów, w terminie 18 miesięcy od zakończenia pierwszego roku obowiązywania ustawy, przedstawi Sejmowi informację o skutkach stosowania ustawy.
2. Informacja, o której mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:
1. wysokość wpływów z opłaty wyrównawczej;
2. liczbę podmiotów objętych opłatą;
3. strukturę branżową podmiotów objętych opłatą;
4. wpływ opłaty na konkurencyjność przedsiębiorstw krajowych;
5. wpływ opłaty na ceny towarów i usług;
6. ocenę skuteczności przepisów przeciwdziałających unikaniu opłaty;
7. ocenę zgodności stosowania ustawy z prawem Unii Europejskiej i umowami międzynarodowymi;
8. rekomendacje dotyczące dalszego stosowania albo zmiany ustawy.
9. wpływ wyłączenia sprzedaży detalicznej dokonywanej przez podmioty objęte opłatą wyrównawczą z podatku od sprzedaży detalicznej na dochody sektora finansów publicznych.

Art. 18. Wejście w życie
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia roku następującego po roku ogłoszenia.

________________________________________
UZASADNIENIE
1. Potrzeba i cel uchwalenia ustawy
Projekt ustawy odpowiada na narastający problem nierównych warunków konkurencji między największymi globalnymi grupami kapitałowymi a przedsiębiorstwami krajowymi działającymi na rynku polskim.
Współczesna gospodarka opiera się w coraz większym stopniu na skali działania, własności intelektualnej, marce, dostępie do danych, platformach cyfrowych, globalnych sieciach dystrybucji i transgranicznych strukturach kapitałowych. Największe grupy kapitałowe mogą korzystać z przewag, których nie posiadają firmy krajowe, w szczególności małe, średnie i rodzinne przedsiębiorstwa.

Jedną z tych przewag jest możliwość takiego kształtowania struktury działalności, aby znaczna część dochodu generowanego dzięki sprzedaży na rynku polskim była wykazywana poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Może się to odbywać poprzez opłaty licencyjne, finansowanie wewnątrzgrupowe, ceny transferowe, pośrednictwo zagranicznych podmiotów, centralizację zakupów, sprzedaży i usług zarządczych albo fakturowanie transgraniczne.
W rezultacie podmioty o bardzo dużej skali sprzedaży na polskim rynku mogą wykazywać w Polsce relatywnie niską rentowność, podczas gdy przedsiębiorca krajowy, działający lokalnie i niemający międzynarodowych struktur optymalizacyjnych, ponosi pełny ciężar podatkowy i regulacyjny.
Projektowana ustawa ma przywrócić elementarną zasadę sprawiedliwości gospodarczej: podmiot, który osiąga znaczne przychody z rynku polskiego i korzysta z polskich konsumentów, polskiej infrastruktury, polskiego systemu prawnego i bezpieczeństwa państwa, powinien w odpowiednim stopniu uczestniczyć w finansowaniu zadań publicznych.

Celem projektu jest również wzmocnienie uczciwej konkurencji. Projekt nie jest wymierzony w inwestorów zagranicznych jako takich. Obejmuje podmioty według kryterium obiektywnego, czyli skali globalnego obrotu. Opłata może objąć zarówno podmioty zagraniczne, jak i polskie, jeżeli należą do globalnych grup kapitałowych przekraczających ustawowy próg.

2. Aktualny stan prawny
Obecnie podstawowym podatkiem obciążającym dochód osób prawnych jest podatek dochodowy od osób prawnych. Konstrukcja tego podatku opiera się na dochodzie, a więc na różnicy między przychodami a kosztami ich uzyskania.

W odniesieniu do największych globalnych grup kapitałowych sama konstrukcja podatku dochodowego nie zawsze pozwala skutecznie opodatkować wartość ekonomiczną rzeczywiście osiąganą na rynku polskim. Wynika to z możliwości przypisywania kosztów, należności licencyjnych, opłat za usługi wewnątrzgrupowe i innych obciążeń do spółek działających w Polsce.

Polski system prawny zawiera mechanizmy przeciwdziałania unikaniu opodatkowania, w tym przepisy o cenach transferowych i klauzule przeciwko unikaniu opodatkowania. Są to jednak instrumenty skomplikowane, wymagające długotrwałych postępowań i często trudne do zastosowania wobec wielopoziomowych struktur międzynarodowych.

Projektowana opłata wyrównawcza ma charakter prostszy i bardziej przejrzysty. Jej podstawą jest przychód osiągnięty z rynku polskiego, a nie dochód księgowy wykazany w Polsce. Jednocześnie projekt przewiduje pomniejszenie opłaty o CIT faktycznie zapłacony w Polsce, aby uniknąć nadmiernego obciążenia podmiotów, które rzeczywiście płacą w Polsce podatek dochodowy odpowiadający skali ich działalności.

W polskim systemie funkcjonuje również podatek od sprzedaży detalicznej, uregulowany ustawą z dnia 6 lipca 2016 r. o podatku od sprzedaży detalicznej. W zakresie podmiotów objętych opłatą wyrównawczą projekt przewiduje wyłączenie ich sprzedaży detalicznej z tego podatku. Rozwiązanie ma zapobiegać kumulacji dwóch danin publicznych opartych na przychodzie osiąganym na rynku polskim.
3. Różnica między dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym
Projekt wprowadza nową daninę publiczną w postaci opłaty wyrównawczej od globalnych podmiotów działających na rynku polskim.

Najważniejsze różnice względem obecnego stanu prawnego są następujące:
1. opłata jest liczona od przychodów z rynku polskiego, a nie od dochodu;
2. opłata obejmuje tylko podmioty należące do grup kapitałowych o globalnym obrocie powyżej 1 mld euro;
3. stawka opłaty wynosi 4%;
4. eksport jest wyłączony z podstawy opłaty;
5. kwota opłaty jest pomniejszana o CIT faktycznie zapłacony w Polsce;
6. obowiązek zapłaty opłaty zależy od rzeczywistego rynku zbytu, a nie od formalnego miejsca fakturowania;
7. wpływy z opłaty zasilają Fundusz Równych Szans Gospodarczych;
8. środki z Funduszu są przeznaczone na wzmacnianie bezpieczeństwa gospodarczego, rozwój firm krajowych, innowacje, ekspansję zagraniczną oraz przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji rynku.
9. sprzedaż detaliczna dokonywana przez podmioty podlegające opłacie wyrównawczej jest wyłączona z podatku od sprzedaży detalicznej, co eliminuje kumulację obu danin w odniesieniu do tej samej działalności.

4. Zakres podmiotowy projektu
Projekt obejmuje wyłącznie największe globalne grupy kapitałowe. Kryterium objęcia opłatą jest skonsolidowany obrót globalny przekraczający 1 mld euro rocznie.
Tak określony próg chroni małe i średnie przedsiębiorstwa oraz zwykłych inwestorów przed objęciem opłatą. Projekt nie dotyczy lokalnych przedsiębiorców, firm rodzinnych, rzemiosła, małych sklepów, lokalnych producentów ani średnich inwestorów zagranicznych.
Projekt obejmuje podmioty krajowe i zagraniczne na równych zasadach. Nie różnicuje sytuacji przedsiębiorców według kraju pochodzenia kapitału. O objęciu opłatą decyduje wyłącznie skala globalnej działalności oraz osiąganie przychodów z rynku polskiego.

5. Zakres przedmiotowy projektu
Przedmiotem opłaty są przychody osiągane z rynku polskiego, w szczególności z tytułu sprzedaży towarów i usług, sprzedaży cyfrowej, reklam, prowizji, pośrednictwa, licencji oraz świadczeń związanych z wykorzystaniem praw lub usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Projekt obejmuje także sprzedaż fakturowaną z zagranicy, jeżeli rzeczywistym odbiorcą świadczenia jest polski konsument, polski przedsiębiorca albo użytkownik znajdujący się w Polsce. Rozwiązanie to ma przeciwdziałać obchodzeniu ustawy przez zmianę modelu fakturowania.
Z podstawy opłaty wyłączony jest eksport. Rozwiązanie to ma zapobiec osłabieniu konkurencyjności produkcji prowadzonej w Polsce i sprzedawanej na rynki zagraniczne.

6. Skutki gospodarcze
Projekt powinien przynieść pozytywne skutki gospodarcze w kilku wymiarach.
Po pierwsze, ograniczy przewagę podatkową największych globalnych grup kapitałowych nad firmami krajowymi.
Po drugie, zwiększy dochody publiczne bez obciążania małych i średnich przedsiębiorców.
Po trzecie, wzmocni środki przeznaczone na rozwój polskich firm, innowacje, ekspansję zagraniczną i bezpieczeństwo gospodarcze.
Po czwarte, może ograniczyć nadmierną koncentrację rynku, ponieważ zmniejszy część przewagi największych podmiotów wynikającej z efektu skali i możliwości optymalizacji podatkowej.
Po piąte, może zwiększyć motywację największych grup kapitałowych do realnego wykazywania dochodów i płacenia podatków w Polsce, ponieważ CIT zapłacony w Polsce pomniejsza należną opłatę.
Jednocześnie projekt wyłącza sprzedaż detaliczną podmiotów objętych opłatą wyrównawczą z podatku od sprzedaży detalicznej. Ogranicza to ryzyko nadmiernej kumulacji danin liczonych od przychodu i zwiększa przejrzystość systemu dla przedsiębiorców działających w sektorze handlu detalicznego.

7. Skutki finansowe dla sektora finansów publicznych
Projekt będzie miał pozytywny wpływ na sektor finansów publicznych.
Szacowane wpływy z opłaty mogą wynieść około 50 mld zł rocznie. Ostateczna wartość wpływów będzie zależeć od liczby podmiotów objętych ustawą, wysokości ich przychodów z rynku polskiego, poziomu CIT faktycznie zapłaconego w Polsce oraz skuteczności mechanizmów przeciwdziałających unikaniu opłaty.
Powyższy szacunek dotyczy wpływów z samej opłaty wyrównawczej. Ocena łącznego efektu dla sektora finansów publicznych powinna uwzględniać zmniejszenie wpływów z podatku od sprzedaży detalicznej w części przypadającej na sprzedaż podmiotów objętych opłatą wyrównawczą. Wielkość tego ubytku wymaga oszacowania na podstawie danych administracji skarbowej o podatnikach spełniających jednocześnie kryteria obu ustaw.
Wpływy z opłaty będą zasilały Fundusz Równych Szans Gospodarczych. Fundusz będzie przeznaczał środki na cele rozwojowe i strategiczne, w szczególności bezpieczeństwo gospodarcze, innowacje, ekspansję zagraniczną firm krajowych, rozwój przedsiębiorczości oraz przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji rynku.
Projekt może wymagać poniesienia kosztów administracyjnych związanych z obsługą deklaracji, kontrolą i analizą danych. Koszty te powinny być jednak niewielkie w relacji do spodziewanych wpływów, ponieważ opłata jest oparta na przychodach i skonsolidowanych danych finansowych największych grup kapitałowych.

8. Skutki społeczne
Projekt ma istotny wymiar społeczny.
Jego celem jest przywrócenie poczucia sprawiedliwości podatkowej i gospodarczej. Obywatele oraz przedsiębiorcy krajowi oczekują, że największe podmioty korzystające z rynku polskiego będą w odpowiednim stopniu uczestniczyć w finansowaniu państwa.
Projekt może zwiększyć zaufanie do państwa, jeżeli środki z opłaty będą wydatkowane przejrzyście, na jasno określone cele rozwojowe i strategiczne. Dlatego projekt przewiduje publiczne sprawozdanie z wykorzystania środków Funduszu.

9. Wpływ na przedsiębiorców
Projekt nie obciąża małych i średnich przedsiębiorców. Obejmuje wyłącznie podmioty należące do globalnych grup kapitałowych o obrocie powyżej 1 mld euro.
Dla przedsiębiorstw krajowych projekt może mieć pozytywny wpływ poprzez wyrównanie warunków konkurencji. Firmy krajowe, które nie mają możliwości przenoszenia dochodów do innych jurysdykcji, uzyskają bardziej sprawiedliwe warunki rywalizacji z największymi globalnymi podmiotami.
Dla podmiotów objętych opłatą projekt oznacza dodatkowy obowiązek deklaracyjny i konieczność prowadzenia ewidencji przychodów z rynku polskiego. Obowiązki te są uzasadnione skalą działalności tych podmiotów oraz ich zdolnością organizacyjną do prowadzenia zaawansowanej sprawozdawczości.
W przypadku podmiotów prowadzących sprzedaż detaliczną, które podlegałyby równocześnie podatkowi od sprzedaży detalicznej, projekt przewiduje wyłączenie tej sprzedaży z dotychczasowego podatku. Opłata wyrównawcza nie będzie zatem nakładana obok podatku od sprzedaży detalicznej na tę samą sprzedaż.

10. Wpływ na konkurencyjność gospodarki
Projekt może wzmocnić konkurencyjność gospodarki przez: 1. ograniczenie nierówności podatkowej między globalnymi korporacjami a firmami krajowymi; 2. zwiększenie środków na rozwój polskich przedsiębiorstw; 3. pobudzenie ekspansji zagranicznej firm krajowych; 4. ograniczenie nadmiernej koncentracji rynku; 5. wzmocnienie bezpieczeństwa gospodarczego państwa.
Projekt nie osłabia konkurencyjności eksportu, ponieważ przychody z eksportu są wyłączone z podstawy opłaty.

11. Wpływ na rynek pracy
Projekt może pośrednio pozytywnie oddziaływać na rynek pracy poprzez wsparcie rozwoju przedsiębiorstw krajowych, innowacji, ekspansji zagranicznej oraz inwestycji strategicznych. Silniejsze firmy krajowe mogą tworzyć stabilniejsze i lepiej wynagradzane miejsca pracy.

12. Wpływ na ceny
Istnieje ryzyko, że część podmiotów objętych opłatą będzie próbowała przerzucić jej koszt na konsumentów. Ryzyko to ogranicza jednak konkurencja rynkowa, wyłączenie eksportu, pomniejszenie opłaty o CIT zapłacony w Polsce, wyłączenie sprzedaży podmiotów objętych opłatą z podatku od sprzedaży detalicznej oraz fakt, że opłata obejmuje podmioty o dużej skali działalności i znacznych przewagach kosztowych.
Ewaluacja ustawy po pierwszym roku obowiązywania powinna obejmować ocenę wpływu opłaty na ceny towarów i usług.

13. Zgodność z prawem Unii Europejskiej
Projekt został skonstruowany jako rozwiązanie neutralne pod względem kraju pochodzenia kapitału. O objęciu opłatą decyduje próg globalnego obrotu oraz osiąganie przychodów z rynku polskiego, a nie narodowość właściciela, siedziba podmiotu dominującego lub państwo pochodzenia inwestora.
Projekt obejmuje zarówno podmioty krajowe, jak i zagraniczne, jeżeli spełniają te same kryteria ustawowe. Z tego względu jego zasadniczym celem nie jest dyskryminacja podmiotów zagranicznych, lecz zapewnienie sprawiedliwego udziału największych grup kapitałowych w finansowaniu państwa oraz wyrównanie warunków konkurencji.
Przed wniesieniem projektu do Sejmu wskazane jest sporządzenie szczegółowej opinii prawnej dotyczącej zgodności projektu z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z zasadami swobody przedsiębiorczości, swobody świadczenia usług, swobodnego przepływu kapitału, przepisami o pomocy publicznej oraz zasadą niedyskryminacji.

14. Konsultacje społeczne
Projekt, jako obywatelska inicjatywa ustawodawcza, powinien zostać poprzedzony szeroką debatą publiczną z udziałem: 1. przedsiębiorców krajowych; 2. organizacji pracodawców; 3. organizacji małych i średnich przedsiębiorców; 4. ekspertów podatkowych; 5. ekonomistów; 6. przedstawicieli organizacji konsumenckich; 7. przedstawicieli administracji skarbowej; 8. organizacji zajmujących się uczciwą konkurencją; 9. środowisk akademickich; 10. przedstawicieli branż szczególnie narażonych na konkurencję ze strony globalnych grup kapitałowych.

15. Podsumowanie uzasadnienia
Projektowana ustawa stanowi odpowiedź na strukturalną nierównowagę między globalnymi grupami kapitałowymi a przedsiębiorstwami krajowymi.
Nie jest to ustawa przeciwko inwestorom zagranicznym. Jest to ustawa o równych szansach, uczciwej konkurencji i sprawiedliwym udziale największych podmiotów w finansowaniu państwa, z którego rynku korzystają.
Podstawowa zasada projektu brzmi:
kto w wielkiej skali zarabia na rynku polskim, powinien w sprawiedliwy sposób uczestniczyć w finansowaniu państwa polskiego.

________________________________________
OCENA SKUTKÓW REGULACJI
1. Podmioty, na które oddziałuje projekt
Projekt oddziałuje na: 1. globalne grupy kapitałowe o skonsolidowanym obrocie globalnym powyżej 1 mld euro; 2. podmioty krajowe i zagraniczne osiągające przychody z rynku polskiego; 3. administrację skarbową; 4. ministra właściwego do spraw finansów publicznych; 5. ministra właściwego do spraw gospodarki; 6. przedsiębiorstwa krajowe korzystające pośrednio z Funduszu Równych Szans Gospodarczych; 7. konsumentów.

2. Wpływ na sektor finansów publicznych
Projekt powinien zwiększyć dochody sektora finansów publicznych. Szacowane wpływy z samej opłaty wyrównawczej mogą wynieść około 50 mld zł rocznie.
Łączny efekt netto dla sektora finansów publicznych będzie niższy o ubytek wpływów z podatku od sprzedaży detalicznej w zakresie sprzedaży dokonywanej przez podmioty objęte opłatą wyrównawczą. Dokładna wartość tego ubytku powinna zostać ustalona na podstawie danych Ministerstwa Finansów przed wniesieniem projektu.
Wpływy zostaną przeznaczone na Fundusz Równych Szans Gospodarczych.

3. Wpływ na przedsiębiorców
Projekt nie obejmuje małych i średnich przedsiębiorców, chyba że należą do globalnej grupy kapitałowej przekraczającej próg 1 mld euro obrotu globalnego.
Projekt może poprawić pozycję konkurencyjną przedsiębiorstw krajowych, które obecnie konkurują z globalnymi grupami kapitałowymi posiadającymi przewagi skali i możliwości optymalizacji podatkowej.
W sektorze sprzedaży detalicznej podmioty podlegające opłacie wyrównawczej zostaną wyłączone z podatku od sprzedaży detalicznej, co zapobiega równoległemu obciążeniu tej samej sprzedaży dwiema daninami opartymi na przychodzie.

4. Wpływ na obywateli
Projekt może pośrednio zwiększyć bezpieczeństwo gospodarcze państwa oraz wzmocnić rozwój przedsiębiorstw krajowych, co w dłuższej perspektywie może sprzyjać wzrostowi wynagrodzeń i stabilności zatrudnienia.

5. Wpływ na rynek pracy
Projekt nie powinien powodować negatywnych skutków dla rynku pracy. Wyłączenie eksportu z podstawy opłaty ogranicza ryzyko negatywnego wpływu na produkcję zlokalizowaną w Polsce.

6. Wpływ na konkurencyjność gospodarki
Projekt powinien pozytywnie wpłynąć na konkurencyjność gospodarki przez wyrównanie warunków działania przedsiębiorstw krajowych i globalnych grup kapitałowych.

7. Ryzyka regulacyjne
Do głównych ryzyk należą: 1. próby przerzucenia kosztów opłaty na konsumentów; 2. próby zmiany modelu fakturowania w celu uniknięcia opłaty; 3. spory dotyczące zgodności z prawem Unii Europejskiej; 4. spory dotyczące ustalenia przychodów z rynku polskiego; 5. ryzyko lobbingu ze strony podmiotów objętych ustawą; 6. konieczność precyzyjnego oszacowania ubytku dochodów z podatku od sprzedaży detalicznej w części objętej nowym wyłączeniem.
Ryzyka te ograniczają przepisy dotyczące rzeczywistego rynku zbytu, przeciwdziałania unikaniu opłaty, pomniejszenia o CIT zapłacony w Polsce oraz obowiązek ewaluacji ustawy.

8. Źródła finansowania
Projekt nie wymaga dodatkowego finansowania ze środków budżetu państwa poza kosztami administracyjnymi wdrożenia i obsługi systemu poboru opłaty.
Źródłem finansowania Funduszu Równych Szans Gospodarczych są wpływy z opłaty wyrównawczej.

9. Wejście w życie
Proponuje się, aby ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia roku następującego po roku ogłoszenia. Takie rozwiązanie zapewni podmiotom objętym ustawą czas na dostosowanie systemów księgowych, ewidencyjnych i sprawozdawczych.

OŚWIADCZENIE O ZGODNOŚCI PROJEKTU Z PRAWEM UNII EUROPEJSKIEJ
Projekt ustawy, według założeń projektodawców, jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, ponieważ stosuje jednakowe kryteria wobec podmiotów krajowych i zagranicznych oraz nie różnicuje przedsiębiorców według kraju pochodzenia kapitału.
Projekt wymaga jednak przed wniesieniem do Sejmu uzyskania specjalistycznej opinii prawnej w zakresie zgodności z prawem Unii Europejskiej, w szczególności w zakresie swobody przedsiębiorczości, swobody świadczenia usług, swobodnego przepływu kapitału, pomocy publicznej oraz zasad niedyskryminacji.